دستاويز آشوبگران در آن نوع تحولات كه شرايط جديد ، اصول تثبيت شدهء موقعيت پيشين را از كار مىاندازد ، عبارت است از : 1 - انس و عادت مردم به اصول پيشين ، چنان كه در قسم اول از تحولات مورد سوء استفاده قرار مىگيرد . 2 - روشن نشدن همهء جنبه‌هاى اصول موقعيت جديد . 3 - مناقشه و انتقاد در شخصيت گردانندگان تحول . اين سه موضوع كه دستاويز آشوبگران قرار مىگيرد ، جنبه اى از حق را دارا مىباشند ، ولى بدانجهت كه شرايط و عوامل منطقى كه بروز موقعيت جديد را ايجاب نموده نسبيت آن جنبهء حق را اثبات نموده است ، پيش كشيدن آن ، در برابر حق جديد كه تحول آن را نشان مىدهد ، باطل مىباشد . 2 - انسانهايى كه با موقعيت فتنه انگيز در ارتباطند در جامعه اى كه موقعيت فتنه انگيز به راه افتاده است ، انسانها به گروه هايى مختلف تقسيم مىگردند : مسئلهء يكم - گروه روشنفكران مدتى است كه كلمهء روشنفكر در كتابهاى اجتماعى و ادبى و سياسى و فلسفى ما شيوع فراوانى پيدا كرده ، بدون تفسير دقيق در بارهء آن ، مورد اثبات و نفىهاى حماسه اى و ذوقى قرار گرفته است . آنچه كه در اين نوع مناقشه‌ها و كلنجارها مورد پذيرش همگانى است ، اينست كه در مفهوم كلمهء روشنفكر نوعى عصيان به گذشته اى كه كهنه شده است و تحريك به آينده كه حقايق تازه را مىآورد ، وجود دارد . براى اين كه وقت خود را در بارهء شمارش بلاهايى كه بر سر اين كلمهء مقدس مانند عدالت و آزادى و تكامل و پيشرفت و تمدن آورده‌اند ، صرف نكنيم و براى اين كه با اصطلاحات حرفه اى فلسفه‌ها گرد و غبار بيشترى روى قيافهء اين كلمه نپاشيم ، آن را به حال خود مىگذاريم و فعلا از بحث و بررسىهاى طولانى در موارد استعمال و شرايط و موانع روشنفكرى خوددارى مىكنيم و تا مىتوانيم واقعيتهاى مربوط